Haziran 2025’te Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulan kapsamlı sağlık yasası tasarısı, yalnızca sağlık çalışanlarının özlük haklarını değil, aynı zamanda uzun zamandır tartışmalı olan bir konuyu da yeniden gündeme taşıdı: Tıbbi kenevirin yasal olarak eczanelerde satılması.
YouTube’da Özlem Gürses’in sunduğu “5 Dakikada Dünya Gündemi” programında, bu tasarının detayları CHP Ankara Milletvekili Dr. Aylin Yaman ve Bursa Milletvekili Prof. Dr. Kayıhan Pala ile yapılan kapsamlı röportajda tartışıldı. Röportaj, kamuoyunda önemli bir farkındalık yarattı.
Tasarı Ne Diyor?
Tasarı, THC oranı belirli bir seviyenin altında olan kenevir içerikli ürünlerin reçeteli ilaç statüsünde eczanelerde satılmasına izin veriyor. Ancak:
- Ürünlerin ithal mi yoksa yerli mi üretileceği belirsiz.
- Reçeteleme, takip ve kontrol mekanizmaları net değil.
- Hangi hastalıklara, ne kriterle verileceği de henüz tanımlanmadı.
Dr. Aylin Yaman, tıbbi kenevirin bazı nörolojik ve onkolojik hastalıklarda etkili bir tedavi tamamlayıcısı olduğunu belirterek şunları söyledi:
“Multipl sklerozdan kronik ağrıya, kemoterapi sonrası iştahsızlığa kadar çeşitli alanlarda etkili. Ancak bu kadar önemli bir konunun arada kaynatılmasına itiraz ediyoruz.”
Uzman Vekillerden Eleştiriler
Prof. Dr. Kayıhan Pala, yasa teklifinde üç önemli soruna işaret ediyor:
- Şeffaflık Eksikliği:
Tasarının hazırlanış sürecinde halk, bilim insanları ve ilgili STK’lar bilgilendirilmedi. “Toplumda farkındalık olmadan yapılan yasa, şüpheyle karşılanır.” - Düzenleyici Boşluklar:
Reçeteleme kriterleri, takip mekanizmaları ve eğitim eksiklikleri büyük riskler barındırıyor. “Sadece ilacı koymak değil, kullanımı nasıl yöneteceğiz sorusunun yanıtı yok.” - Toplumsal Riskler:
Türkiye, madde bağımlılığıyla mücadelede zaten kırılgan bir noktada. Bu yasanın denetimsiz uygulanması bağımlılık riskini artırabilir. “Kanada örneğinde, genç kullanım oranı %40 artmış durumda.”
Küresel Örnekler ve Karşılaştırmalar
Almanya, 2024’te tıbbi keneviri eczane üzerinden erişime açtı, ancak yalnızca uzman doktor reçetesiyle veriliyor.
İsrail, tıbbi kenevir üretimi ve dağıtımında en kapsamlı denetim sistemlerinden birine sahip.
ABD, eyalet bazlı denetimlerle tıbbi keneviri serbestleştirse de, reçetesiz satış yapılan yerlerde genç kullanım oranı arttı.
Halk Ne Diyor?
Özlem Gürses’in YouTube videosuna yapılan yüzlerce yorumdan bazıları:
🗣️ “Tıbbi kenevire evet ama kontrolsüz satışa hayır.”
🗣️ “Bu yasa tamamlanmalı ama sağlıkçıların sesi daha çok duyulmalı.”
🗣️ “THC oranı düşükse neden sadece ithal edilecek? Yerli üretim neden teşvik edilmiyor?”
Yorumlar, toplumun bu konuda bilinçli olduğunu ve yalnızca bir “özgürlük meselesi” değil, aynı zamanda sağlık ve güvenlik meselesi olarak değerlendirdiğini gösteriyor.
Lobicilik ve Ticari Boyut
Röportajda, yasa tasarısının “sponsorları” olduğu iddiası dikkat çekti. Vekillerin aktardığına göre, bazı büyük sermaye gruplarının bu düzenlemeyi bir yatırım fırsatı olarak gördüğü belirtiliyor.
“İthalat modeliyle kısa vadeli kazanç hedefleniyor, ama bu halk sağlığını riske atar.”
“Eczanelerde satılacak ürünlerin çoğu yurt dışından gelecek; bu yerli üretimi baskılayabilir.”
Tıbbi Kenevir İçin Ne Yapılmalı?
Milletvekilleri ve uzmanlara göre etkili bir sistem için şu öneriler ön plana çıkıyor:
Şeffaflık ve Toplum Katılımı:
Bu tarz düzenlemeler kapalı kapılar ardında değil, açık oturumlarla yapılmalı.
Tıbbi Eğitim ve Rehber Yayınlar:
Doktorlara özel eğitimler ve reçete rehberleri hazırlanmalı.
Denetim Mekanizmaları:
İl sağlık müdürlükleri aracılığıyla eczane bazlı denetim yapılmalı.
Yerli Üretimin Teşviki:
GMP standartlarında üretim yapan yerli firmalar desteklenmeli.